Stress is geen hoofdzaak. Het is een lijfzaak.

En precies dát is waarom deze zin voor mij zo belangrijk is:
stress is geen hoofdzaak. Het is een lijfzaak.

“Het zal wel stress zijn.”
“Het zit tussen je oren.”
“Je moet dat gewoon wat loslaten.”

Ik kan je niet zeggen hoe vaak ik die zinnen hoor. In mijn praktijk. In gesprekken. En telkens opnieuw tijdens lezingen over stress en chronisch ziek zijn. Soms met de beste bedoelingen, soms met een meewarige glimlach, alsof stress iets vaags is. Iets mentaals. Iets wat je met de juiste mindset wel weer “onder controle” krijgt.

En eerlijk? Soms voel ik dan de neiging om te denken:
Als het zo eenvoudig was, had niemand hier nog last van.

Wat vaak vergeten wordt, is dit: stress speelt zich niet af in je gedachten alleen.
Stress leeft in het zenuwstelsel.

Ons autonome zenuwstelsel regelt alles wat we niet bewust aansturen: ademhaling, hartslag, spierspanning, alertheid, herstel. Het is als het ware het interne veiligheidssysteem van je lichaam.
Wanneer het gevaar, druk of overbelasting detecteert, schakelt het naar “aan”: klaar om te vechten, te vluchten of vol te houden. Dat is geen zwakte, dat is pure biologie.

Het probleem ontstaat wanneer die stand te lang actief blijft.
Als er te weinig herstelmomenten zijn. Als je te vaak moet aanpassen, doorgaan, sterk zijn. Dan vergeet het systeem hoe “uit” voelt. En dan begint je lichaam te spreken: met vermoeidheid, pijn, overprikkeling, brain fog, hartkloppingen, slapeloosheid of een lichaam dat maar blijft protesteren.

Dat is geen aanstellerij. Dat is geen gebrek aan wilskracht.
Dat is een zenuwstelsel dat te lang op overleven heeft gestaan.

Toch hoor ik nog vaak: “Het zal wel stress zijn.”
Alsof dat betekent: niet echt. Niet ernstig. Niet lichamelijk.

Maar wat zelden volgt, is de vraag:
Wat doet die stress eigenlijk in jouw lichaam?

Stress is geen gedachte die je zomaar kunt wegwuiven. Je kunt een overbelast zenuwstelsel niet overtuigen met goede raad.
Je kan niet tegen een lichaam dat uitgeput is zeggen: “Doe eens rustig.”
Dat is een beetje alsof je tegen iemand met kramp zegt: “Ontspan nu.”

Begrijp me niet verkeerd: ademhaling, rust, vertraging, meditatie… ze kunnen waardevol zijn.
Maar ze zijn geen toverformule. Je kunt een systeem dat maanden of jaren in alarmstand heeft gestaan niet “herprogrammeren” met alleen maar willen.

Wat nodig is, is herstel op lichaamsniveau.
Begrijpen hoe je zenuwstelsel werkt. Leren luisteren naar signalen die misschien al te lang genegeerd werden. Veiligheid opnieuw laten ervaren in het lichaam, stap voor stap. Niet door jezelf te forceren, maar door je lijf weer serieus te nemen.

Wat ik in mijn werk zo vaak zie, zijn mensen die zich schamen voor hun klachten.
Die denken dat ze zwak zijn. Dat ze “gewoon beter hun best moeten doen”.
Terwijl hun lichaam al lang roept: het is te veel.

Misschien raakt dit mij zo, omdat ik zelf niet het type ben van altijd kalm, altijd in balans, altijd zacht glimlachend in perfecte zelfregulatie. Mijn zenuwstelsel is gevoelig, alert, soms snel overprikkeld. Geen zweverig gedoe, geen poespas. Gewoon een mens met een lichaam dat grenzen heeft.

Wat ik mensen wil meegeven, is dit:
als stress zich uit in je lichaam, dan zit het niet tussen je oren. Het zit in je zenuwstelsel. In je spieren. In je adem. In je energie.
En dat maakt het niet minder echt – het maakt het net tastbaar.

Stress is geen karaktertrek.
Geen gebrek aan discipline.
Geen persoonlijk falen.

Het is een lichamelijke toestand die aandacht, begrip en zorg vraagt.

Misschien is dat wel de verschuiving die we nodig hebben:
van “je moet ermee leren omgaan”
naar “je lichaam heeft iets te vertellen.”

En misschien begint herstel daar:
niet bij harder proberen, maar bij zachter luisteren.

Stress is geen hoofdzaak.
Het is een lijfzaak.